Tabriz

ایستگاهها

ایستگاه 1

نام ایستگاه:ائل گلی          

موقعیت: جاده ائل گلی، روبروی هتل پارس

نوع ایستگاه: هم سطح    

تعداد طبقات: -

تعداد ورودی:2

مساحت کل ایستگاه(مترمربع):5550

روش اجرا:  cut and cover

پیشرفت فیزیکی: 99%

ایستگاه 2

نام ایستگاه:سهند

موقعیت: جاده ائل گلی، نبش کوی سهند

نوع ایستگاه: کم عمق

تعداد طبقات:2

تعداد ورودی:2

مساحت کل ایستگاه(مترمربع):4760

روش اجرا:  cut and cover

پیشرفت فیزیکی:95%

ایستگاه 6

نام ایستگاه: استاد شهریار

موقعیت:بلوار استاد شهریار

نوع ایستگاه: ارتفاعی

تعداد طبقات:2

تعداد ورودی:4

مساحت کل ایستگاه(مترمربع):6500

روش اجرا:روی زمینی(ارتفاعی)

پیشرفت فیزیکی:100

ایستگاه7

نام ایستگاه: دانشگاه

موقعیت: بالاتر ازمیدان جانبازان مقابل دانشگاه تبریز

نوع ایستگاه:عمیق

تعداد طبقات:2

تعداد ورودی: 2

مساحت کل ایستگاه(متر مربع):8319

پیمانکار: مشارکت ملی ساختمان، گنو، ساز بن پژوه

مدت زمان اجرا: 28 ماه

ایستگاه 8

نام ایستگاه: آبرسان

موقعیت:خیابان امام، روبروی کلانتر کوچه

نوع ایستگاه: تونل عمیق

تعداد طبقات:3

تعداد ورودی:2

مساحت کل ایستگاه(مترمربع): 5460

پیمانکار: مشارکت حقیقت

مدت زمان اجرا: 26ماه

ایستگاه10

نام ایستگاه: شهید بهشتی

موقعیت:خیابان امام، چهارراه بهشتی(منصورسابق)

نوع ایستگاه: تونل عمیق

تعداد طبقات:2

تعداد ورودی:2

مساحت کل ایستگاه(مترمربع): 8107

پیمانکار:  مشارکت ملی ساختمان، گنو، ساز بن پژوه

مدت زمان اجرا: 26ماه

ایستگاه11

نام ایستگاه: میدان ساعت

موقعیت: ضلع شمال شرقی تقاطع خیابان های امام خمینی و ارتش

نوع ایستگاه: عمیق

تعداد طبقات: 3

تعداد ورودی:3

مساحت کل ایستگاه(متر مربع):10680

پیمانکار: مشارکت ملی ساختمان، گنو، ساز بن پژوه

مدت زمان اجرا:26 ماه

ایستگاه12

نام ایستگاه: محققی

موقعیت: ضلع شمال شرقی چهارراه محققی(سه راه امین)

نوع ایستگاه: عمیق

تعداد طبقات: 3

تعداد ورودی: 3

مساحت کل ایستگاه(متر مربع):13177

پیمانکار:مشارکت ملی ساختمان، گنو، ساز بن پژوه

مدت زمان اجرا:28 ماه

ایستگاه 13

نام ایستگاه: قونقا

موقعیت:گوشه جنوب غربی باغ گلستان(فجر) و شمال شرقی میدان قونقا

نوع ایستگاه: عمیق

تعداد طبقات: 3

تعداد ورودی: 3

مساحت کل ایستگاه(متر مربع):11411

پیمانکار:مشارکت ملی ساختمان، گنو، ساز بن پژوه

مدت زمان اجرا: 28 ماه

ایستگاه 14

نام ایستگاه: گازران

موقعیت: خیابان خیام نرسیده به تقاطع خیابانهای خیام وقطران

نوع ایستگاه: عمیق

تعداد طبقات: 3

تعداد ورودی: 2

مساحت کل ایستگاه(متر مربع): 12493

پیمانکار: مشارکت ملی ساختمان، گنو، ساز بن پژوه

مدت زمان اجرا:26 ماه

ایستگاه15 لاله

نام ایستگاه: لاله

موقعیت: نرسیده به چهارراه لاله

نوع ایستگاه: عمیق

تعداد طبقات: 3

تعداد ورودی:2

مساحت کل ایستگاه(متر مربع): 10895

پیمانکار: مشارکت ملی ساختمان، گنو، ساز بن پژوه

مدت زمان اجرا: 26 ماه

ایستگاه16

نام ایستگاه: امام حسین(ع)

موقعیت: خیابان اشرفی لاله، نرسیده به میدان امام حسین(ع)

نوع ایستگاه: عمیق

تعداد طبقات: 2

تعداد ورودی: 3

مساحت کل ایستگاه(متر مربع):9593

پیمانکار: مشارکت ملی ساختمان، گنو، ساز بن پژوه

مدت زمان اجرا: 25 ماه

ایستگاه 17

نام ایستگاه: شهید باکری

موقعیت: لاله، خیابان شهید صمدی

نوع ایستگاه: کم عمق

تعداد طبقات: 2

تعداد ورودی: 4

مساحت کل ایستگاه(متر مربع): 6657

پیمانکار: شرکت تهیه

مدت زمان اجرا: 32 ماه

ایستگاه 18

نام ایستگاه: نور

موقعیت: دپوی لاله

نوع ایستگاه: هم سطح

تعداد طبقات: 2

تعداد ورودی: 2

مساحت کل ایستگاه(متر مربع): 5000

پیمانکار: اسکان وگسترش پارس

مدت زمان اجرا:36 ماه

معرفی اجمالی دپو و پارکینگهای خط1 قطارشهری تبریز

خط یک قطار شهری تبریز دارای  دو پایانه ائل گلی (در ابتدای مسیر ) و لاله (درانتهای مسیر) میباشد.

پایانه ائل گلی :

-        این پایانه که در منطقه ائل گلی تبریز احداث گردیده ، شامل سالن توقفگاه(جهت توقف حدود 1/3واگنهای خط 1)  و بازدید روزانه( جهت شستشوی واگنها ) و تعمیرات نیمه سنگین واگنها بوده و  مشخصات کلی آن به شرح ذیل می باشد :

-        مساحت پایانه ائل گلی 5/350 هکتار ودارای زیربنای کل 1/4هکتاربوده که از این مقدار12 هزار مترمربع سالن سرپوشیده و 2000 مترمربع ساختمانهای اداری می باشد.

-        پایانه دارای 20 سوزن و 2 کراس اور می باشد.

-        کل خطوط ریلی داخل پایانه 5000حدود متر می باشد.

-        سرویس دهی به 15 قطار در این پایانه پیش بینی گردیده است .

-        پوشش تعمیراتی در این پایانه برای 10- 5 سال می باشد.

-        عملیات اجرایی پایانه بالغ بر 96 درصد پیشرفت داشته است .

پایانه لاله :

این پایانه  که در منطقه لاله تبریز در حال احداث است ، در مقایسه با پایانه ائل گلی بزرگتر و مجهزتر  بوده و مشخصات کلی آن به شرح ذیل می باشد :

-        این پایانه شامل 22 ساختمان مختلف بوده که از جمله اهم آنها می توان به : سالن تعمیرات سنگین (جهت تعمیرات سنگین ، دوره ای و اساسی واگنها) ، سالن توقفگاه و بازدید روزانه (جهت توقف 2/3واگنهای خط 1بعد از کارکرد روزانه ) ، انبارهای 1 و 2 ، ساختمان 6 طبقه سیگنالینگ ، ساختمان اداری ، هلی باند و ساختمانهای تاسیساتی RS , LPS و … 

-        مساحت پایانه لاله 12/650 هکتار ودارای زیربنای کل38500متر مربع بوده که از این مقدار 35 هزار مترمربع سالن سرپوشیده و 3500 مترمربع ساختمانهای اداری می باشد.

-        پایانه دارای 25 سوزن و 2 کراس اور می باشد.

-        این پایانه بر اساس طرح اولیه ، حدودا دارای 9 کیلومتر ریل گذاری می باشد.

-        سرویس دهی به 35 قطار در این پایانه پیش بینی شده است .

-        پوشش تعمیرات 40-30 سال می باشد .

-        عملیات اجرایی پایانه بالغ بر 57 درصد پیشرفت داشته است .

مسیر و تونل (عمیق و نیمه عمیق)

در مرحله انجام مطالعات خط یک پروژه قطار شهری تبریز مقرر گردید از 17/2 کیلومتر کل مسیر، 8 کیلومتر به صورت دو رشته تونل عمیق موازی در بخش میانی شهر در حد فاصل فلکه جانبازان( محل ایستگاه شماره 7) در امتداد خیابان امام خمینی تا حوالی سه راهی امین و از آنجا از طریق خیابان خیام تا میدان امام حسین(ع) (ایستگاه شماره 16)اجرا گردید. تراز سطح آبهای زیر زمینی در مسیر تونل 10 متر وسر باره تونل از 7 متر تا 18 متر در تغییر است. حفاری در تونل به وسیله ماشین حفار T.B.M سپردار به روش فشار تعادل زمین ساخت شرکت NFM انجام می گیرد. طول هرکدام از تونل ها با در نظر گرفتن ایستگاهها 8070 متر می باشد.قطر حفاری شده تونل ها 6/88 متر و قطر داخل آن پس از نصب سگمنت بتنی 6متر می باشد.

حفاری تونل با استفاده از دستگاههای مکانیزه TBM در پروژه تونل عمیق خط یک قطار شهری تبریز

خط یک قطار شهری تبریز به طول 2/17 کیلومتر از محل دپوی ائل گلی آغاز و تا محل دپوی لاله ادامه می یابد. در مرحله مطالعات خط یک، مقرر گردید از طول کل مسیر فوق، 8 کیلومتر به صورت دو رشته تونل عمیق موازی در بخش میانی شهر در حد فاصل فلکه جانبازان( محل ایستگاه 7) در امتداد خیابان امام خمینی تا حوالی چهارراه محققی و از آنجا از طریق خیابان خیام تا میدان امام حسین(ع) (ایستگاه شماره 16) اجرا گردد. تراز سطح آبهای زیر زمینی در مسیر تونل 10 متر و عمق تونل از 9متر تا 25 متر متغیر است. حفاری در تونل به وسیله ماشین حفار TBM سپردار به روش فشار تعادل زمین، ساخت شرکت NFM فرانسه انجام می گیرد.

با توجه به حجم بزرگ و سنگین دستگاههای حفار ( وزن دستگاه حدود620 تن، طول دستگاه حدود 102 متر و قطر آن 88/6 متر) این دستگاهها در قطعات مجزا توسط کارخانه ساخته شده و جهت بهره برداری در محل پروژه مورد استفاده، مونتاژ می گردند. باتوجه به اینکه دستگاههای حفاری بایستی از یک دیواره خاکی شروع به حفاری نمایند، بنابراین موقعیت مونتاژی دستگاههای حفار عموما پایین تراز سطح زمین می باشند. در محل مونتاژ دستگاه های حفار خط یک ، سرباره(فاصله بالای دستگاه TBM از سطح زمین حدود 4 متر) می باشد. این فاصله معمولا طوری در نظر گرفته می شود که دستگاه از زیر تمامی تأسیسات شهری عبور نماید.

با توجه به پلان و پروفیل مسیر خط یک قطار شهری تبریز و با در نظر گرفتن ارتفاع خود دستگاه که حدود 88/6 متر در بیشترین قسمت خود می باشد، دستگاههای حفار خط یک در محلی به نام شفت، با ارتفاع حدود 14 متر از سطح زمین مونتاژ و آماده بهره برداری شدند. ابعاد این شفت بایستی طوری انتخاب شود که تقریبا برابر طول دستگاه بوده و توانایی مونتاژ دو دستگاه با فاصله محور به محور معادل حداقل قطر یکی از دستگاهها را داشته باشد. لازم به ذکر است در موقع طراحی به دلیل عدم تأثیر متقابل رفتار خاک در زمان حفاری دو دستگاه برای هر تونل معمولا فاصله محور به محور تونل را معادل حداقل قطر یکی از دستگاهها در نظر می گیرند.

قبل از شروع مونتاژ و حفاری تونل بایستی برای دستگاههای حفار خط یک، فضایی به ابعاد تقریبی 14×24×102 متر در داخل زمین ایجاد شود. نام علمی این فضا، می باشد. در پروژه های داخل شهری خصوصا در حفاری تونلهای مترو، استملاک محلی برای ساخت شفت و استفاده از آن در موقع ساخت تونل ضروری می باشد. از این شفت برای مونتاژ و دمونتاژ دستگاههای حفار استفاده می شود. بعد از وارد شدن دستگاههای حفار به داخل تونل، محل شفت جهت خارج کردن خاکهای ناشی از حفاری و ارسال قطعات و مصالح مورد نیاز برای ساخت تونل مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین ضروری است این محل تا انتهای ساخت تونل،مورد بهره برداری قرار گیرد.

هنگام ساخت شفت، معمولا در موقعیت طولی و عرضی، شمع هایی جهت نگهداری نیروهای فشاری ناشی از مقاومت خاک ایجاد شده و داخل شفت را شروع به خاکبرداری تا عمق مورد نظر می نمایند. در مکانهایی که آب زیر زمینی وجود دارد به همراه شمع های سازه ای، معمولا از شمع های آب بند جهت آب بندی و عدم نفوذ آب به داخل شفت نیز استفاده می نمایند.

در ساخت شفت مونتاژ دستگاههای خط یک از طرح مهار بدنه از داخل استفاده شده است در این طرح فواصل شمع های بتنی به 3 متر محدود شده است. فواصل و ابعاد استرات ها با کسب نظر از سازنده دستگاههای TBM به ترتیبی در نظر گرفته شده است که حمل ونصب قطعات دستگاههای حفار و همچنین ماک کار های حامل مصالح حاصل از حفاری تونل ها به راحتی صورت گیرد.

 همراه با احداث شفت، تجهیزات مورد نیاز پشتیبانی دستگاههای حفار نیز درآن نصب و احداث می گردند که شامل یک دستگاه مرکزی تولید بتن پرکننده(گروت)، جرثقیل های دروازه ای برای حمل ونصب قطعات منفصله ماشینهای حفار قبل از شروع حفاری وانتقال مصالح حاصل از حفاری دستگاهها به بالای شفت پس از مونتاژ وشروع عملیات اجرایی و محل تخلیه واگنهای حمل مصالح که نام tiping device را به خود گرفته است و... می باشد.

طبق مطالعاتی که انجام شده، بسته به راندمان کاری ماشین های حفار و مقادیر پیشرفت آنها در روز 3 دستگاه جرثقیل دروازه ای هر یک به ظرفیت 40 تن با امکان کار به صورت سنکرونیزه برای خط یک قطار شهری تبریز انتخاب شده است. در مرحله اول برای حمل ونصب قطعات ماشین های حفار و در مرحله بعدی 2دستگاه از جرثقیل ها برای حمل ماک کارهای حامل گِل حفاری تونل ها و دیگری برای حمل سگمنت های بتنی (قطعات پیش ساخته برای لاینینگ تونل) ومصالح مصرفی پیش بینی شده است.

ناوگان

ناوگان پیش بینی شده برای خط یک قطار شهری تبریزبا آرایش 5 واگن، شامل ( سه واگن موتوردار و دو واگن تریلر) با طول 100 متر خواهدبود. بدین منظور طول سکوهای سوار وپیاده شدن مسافرین به اندازه همان 100 مترطول ساخته شده است و با مشخصات مشروحه ذیل مورد بهره برداری قرار خواهد گرفت:

ظرفیت حمل مسافر هر واگن:                                    172نفرایستگاه، 42نفر نشسته جمعاً 214نفر

ظرفیت حمل قطار:                                                  1070نفر به ازای 5نفر در هر متر مربع

ولتاژ خط:                                                              1500 ولت       DC                              

نوع دریافت برق:                                                    برق بالاسری 

تعداد درب هر واگن:                                                8 درب

حداکثر بار محوری                                                  12/5تن

حداقل شعاع قوس افقی در توقفگاه                           50متر

حداقل شعاع قوس افقی در مسیر                             2000 متر

طول واگن:                                                            20متر

عرض واگن:                                                          2600 میلی متر         

ارتفاع واگن:                                                          3700میلی متر

ارتفاع کف:                                                           1100 میلی متر          

حداکثر شیب خط:                                                  4/8%

حداکثر شتاب در هنگام حرکت:                                 1متر بر مجذور ثانیه

حداکثر سرعت قطار:                                              80 کیلومتر در ساعت

سرعت متوسط:                                                    32 کیلومتر در ساعت

دستگاه TBM

ساختار زمین در مسیر تونل عمیق از رسوبات دوره چهارم و عمدتاً از دانه های شن، سیلیت، رس( با خاصیت خمیری زیاد) و قلوه سنگ تشکیل شده است،تراز سطح آبهای زیرزمینی در مسیر تونل 10 متر تا 18 متر در تغییر است. به لحاظ گذر از زیربافت مسکونی و واقع شدن در محل های پر ازدحام وپرترافیک، حفاری با روشهای معمول کُند و پوش

CUT AND COVER ))  و روش حفاری دستی ( NATM ) سخت و امکان ناپذیر بود ونیاز به استفاده از روشهای مکانیزه حفاری بود که به تبع آن دو دستگاه حفار تمام مقطع TBM ـ   EPBباقطر 6،88 متر انتخاب گردید. این دو دستگاه قابلیت حفاری و نصب قطعات پیش ساخته بتنی را برای دیوار گذاری آن ( LINING ) نیز دارد. با توجه به شرایط خاص زمین شناسی و عوامل مؤثر بر پروژه در یک سیکل کاری هر دستگاه قابلیت حفاری و رینگ گذاری 20 تا 25 طول را دارد.

مشخصات فنی دستگاههای حفار خط یک قطار شهری تبریز

 دستگاههای حفار تونل از نوع EPB ( Earth pressure balance ) می باشند. این نوع دستگاهها به طور معمول در خاک های ریز دانه و خاکهایی که دارای آب های زیر زمینی هستند کاربرد دارد. طراحی دستگاههای TBM براساس خاکهایی از نوع Soft ground می باشد.

در اوخر دهه 1970 حفاری تونل های کم عمق در مناطق شهری و خصوصا در خاک نرم با استفاده از ماشین های TBM از طریق کنترل کامل جبهه کار پیشرفت های قابل ملاحظه ای نمود. در جایی که استفاده از فن آوری های پیشین حفاری تونل منجر به اختلالات بسیاری در تأسیسات سطحی و ایجاد محیط کاری پرخطر برای کارگران در داخل تونل می شد، کنترل کامل جبهه کار تونل باعث افزایش ایمنی و کاهش اجرای پر دردسر تونل در خاکهای نرم گردید.

سپرهایی که از هوای فشرده جهت نگهداری جبهه کار تونل استفاده می کردند تنها فن آوری کنترل جبهه کار تونل قبل از ساخت TBMهای نوع دوغابی و نوع EPB بودند. به علّت مشکلات وخطراتی که برای پرسنل فنی داخل تونل ایجاد می شد استفاده از سپر هوای فشرده به تدریج منسوخ شد. امروزه عمدتا از انواع ماشین های TBM مورد استفاده قرار می گیرند که عبارتند از:

1ـ  ماشین حفاری تمام مقطع تونل از نوع متعادل کننده فشار زمین یا EPB- TBM

1ـ ماشین حفاری تمام مقطع تونل از نوع دوغابی یا SLURRY TBM

ترکیب دو ماشین فوق تحت عنوان سپر ترکیبی یا MIX SHIELD که قابلیت استفاده همزمان به صورت EPB و دوغابی را دارد، شناخته می شود.

در حالی که هر دو ماشین TBM نوع دوغابی و EPB قابلیت کنترل کامل جبهه کار تونل را دارند اما درنحوه کنترل و نگهداری جبهه کار تونل تفاوت زیربنایی دارند.

در روش متعادل کننده فشار زمین نگهداری مدوام جبهه کار تونل از طریق ایجاد تعادل بین فشار خارجی زمین و فشارآب در مقابل نیروی فشاری ماشین و نرخ خروج مصالح حفاری شده از ماشین انجام می گیرد.

TBM نوع دوغابی پایداری جبهه کار تونل را توسط دوغاب گل حفاری  تأمین می نماید. گِل حفاری (بنتونیت) یک نوع رُس است که در مجاورت آب متورم شده، دوغاب در خاک جبهه کار تونل نفوذ کرده و یک پوسته در اطراف جبهه کار تونل ایجاد می کند که باعث حفظ فشار بر جبهه کار تونل خواهد شد.

TBM های نوع  EPB    از منظر زیست محیطی بر TBM    های نوع دوغابی مزیت دارند. زیرا در این ماشینها نیاز به جداسازی و تخلیه دوغاب گل حفاری نمی باشد. معمولا در فضاهای داخل شهر و خصوصا در مترو از TBM های نوع EPB استفاده می شود.

از فوم برای بهسازی خاک در TBM های نوع EPB استفاده می کنند با تبدیل خاک به خمیر آبکی با اصطکاک داخلی کم و نفوذپذیری کم می توان راندمان حفاری را بالا بُرد. بهسازی خاک با فوم عموما باعث بهبود کنترل خاک ـ کاهش سایش ابزارهای بُرشی، کاهش چسبندگی در مسیر انتقال خاک و کاهش نفوذ پذیری را باعث می شود.

اجزای اصلی دستگاههای TBM از نوع EPB

با توجه به اینکه نوع دستگاههای TBM مورد استفاده در خط یک قطار شهری تبریز از نوع EPB می باشد. توضیح مختصری را در مورد این نوع، بیان می کنیم؛

اصولا ویژگی های اصلی تمام TBM های از نوع EPB بدون توجه به سازنده مشابه است. سپر، یک سازه فولادی متشکل از سه قسمت می باشد. بخش جلویی که شامل سر حفار، سیستم محرک اصلی و نقاله مارپیچ می باشد. قسمت میانی که شامل سیستم رانش و سیستم نقاله بوده ویک سپر انتهایی آن شامل  تجهیزات نصب پوشش تونل است.نیروی رانش بوسیله مجموعه ای از جک های فشاری که قسمت جلویی را با استفاده از لبه  پوشش اجرا شده تونل به عنوان سکوی عکس العمل به سمت جلو رانده، فراهم می گردد. جک های فشاری بطور جداگانه  عمل کرده یا در گروههایی برای فراهم نمودن   قابلیت هدایت اصلی برای سپر جلویی عمل می کنند. برای هدایت در قوس هایی با شعاع کم، سپر بین قوس میانی وقوس عقبی بصورت اتصال مفصلی ساخته می شود.

برای انجام حفاری در روی کله حفار به یک سری ابزار برش مورد نیاز می باشد که جنس ونوع این ابزارهای برشی متناسب با شرایط ژئوتکنیک زمین انتخاب می گردند. بعد از حفاری با یک طول کورس معین، تونل نیاز به یک سیستم پوشش بتنی پیش ساخته دارد که لاینینگ تونل نامیده می شود. این قطعات به نام سگمنت در یک کارخانه مجزا با استفاده از قالب های مخصوص و فراوری بخار با مقاومت بالا تا 700 کیلوگرم بر سانتی متر مربع، تولید و جهت نصب به داخل تونل انتقال می یابند.

مشخصات فنی عمده دستگاههای TBM تبریز به شرح ذیل می باشد:

1ـ قطر حفاری                                                                     6/88 متر

2ـ قطر خارجی تونل                                                             6/60 متر

3ـ قطر داخلی تونل                                                               6 متر

4ـ طول دستگاه                                                                   102 متر

5ـ وزن دستگاه                                                                    620 تن

6ـ ماگزیمم پیشروی دستگاه                                                80 میلی متر بر دقیقه

7ـ توان مصرفی دستگاه                                                       1820 کیلو وات

8ـ تعداد سگمنت                                                                 (1+5) 6

9ـ وزن کل رینگ                                                                   22 تن

10ـ تعداد ابزار برش روی کله حفار                                          185

11ـ نیروی جلو برندگی دستگاه                                             44000 کیلونیوتن

12ـ حداقل شعاع افقی قوس های قابل حفاری                       300 متر

13ـ حداقل شعاع قائم قوس های قابل حفاری                        2000 متر

تجهیزات

تجهیزات سازمان قطار شهری تبریز شامل سیستمهای ocs ، مخابرات، پستهای برق، مکانیک و تأسیسات می باشد.

1ـ سیستم سیگنالینگ: این سیستم شامل تجهیزات کنار خط و نصب شده در onboard قطار بوده که از طریق کابل کشیهای انجام شده هماهنگی بین قطار و تجهیزات کنار خط را بر عهده دارد و اطلاعات خط از طریق کابل کشی به مرکز کنترل فرمان منتقل می گردد. از مزایای مهم این سیستم جلوگیری از برخورد قطارها و کاهش سرفاصله زمانی حرکت قطارها و اطمینان خاطر مسافر وپرسنل از وجود یک سیستم ایمن و قابل اعتماد جهت هدایت قطار می باشد.

2ـ سیستم ocs (برق بالاسری): سیستم ocs وظیفه انتقال مصرف برق قطارها را عهده دار می باشد. نوع سیستم شبکه بالاسری زنجیره ای بوده و دارای دوسیم حمال و دو سیم کنتاکت می باشد.حداکثرکشش در این سیمها 100N /   می باشد. ولتاژ شبکه بالاسری د دهانه پانتوگراف v 1500DC می باشد. حداکثر توان انتقال انرژی شبکه بالاسری در 20درجه سانتیگراد 2770 آمپر می باشد. فاصله حمایتهای سقفی تونل در سقف حداکثر 25 متر و فاصله سیستم head span برای زیگزاگ حداکثر 50 متر می باشد. تیپ شبکه برای حداکثر سرعت 80km/h طراحی شده است. حداکثر ارتفاع در مسیر تونلی از سطح ریل 4/4 متر و در مسرهای روباز 5متر می باشد.

3ـ سیستم مخابرات: این سیستم شامل پانزده ، زیرسیستم به شرح ذیل می باشد؛

1)SDH شبکه انتقال 2) شبکه ارتباط رادیویی 3) شبکه تلفن4) شبکه دوربین مداربسته 5) سیستم اعلان عمومی 6) سیستم اطلاع رسانی مسافران 7) سیستم توزیع ساعت 8) سیستم ضبط صدا 9) سیستم منبع تغذیه بدون وقفه 10) سیستم جمع آوری کرایه 11) سیستم اعلام حریق 12) سیستم حفاظت و ایمنی محلی و مرکزی 13) سیستم مدیریت ساختمان 14) سیستم کامپیوتری محلی و گسترده 15) سیستم اسکادا

4) سیستم برق: برق مصرفی قطار شهری تبریز از طریق پستهای اختصاصی 132 به 20 تأمین می شود. پستهای برق شامل پستهای RS و پستهای LPS می باشد. پستهای RS تأمین کننده برق بالاسری و نهایتاً برق کششی قطار بوده و پستهای LPS تأمین کننده روشنایی قطار و تونل و ساختمان بهره برداری می باشد.

5) سیستم مکانیک و تأسیسات: شامل سیستمهای تهویه و هواساز، اطفاء حریق، آسانسور، پله برقی و... بوده و سیستم تهویه جهت تأمین هوای مناسب داخل تونل و ایستگاهها هست. سیستم اطفاء حریق جهت جلوگیری از انتشار دود و آتش در موارد احتمالی می باشد. سیستمهای پله برقی و آسانسور نیز جهت رفاه حال مسافران بویژه سالمندان و معلولین مورد استفاده قرار می گیرد.

تجهیزات سازمان قطار شهری تبریز در یک نگاه کلی

سیستم تغذیه انرژی قطارهای متروی تبریز از نوع شبکه بالا سری با   ولتاژ    1500   VDCاز شرکت زیمنس آلمان خریداری شده است.

سیستم سیگنالینگ که عهده دار کنترل حرکت قطارها می باشد و قابلیت حرکت قطارها بدون نیاز به دخالت راهبر(راننده قطار) را دارند برای HEAD WAY   دو دقیقه ( حداکثر زمان انتظار مسافر در ایستگاه) طراحی شده است. توسط این سیستم مسیر وحرکت و توقف کلیه قطارها از طریق مرکز کنترل و فرمان قابل کنترل وهدایت خواهد بود .

اطلاعات کلیه تجهیزات نصب شده در مترو در اتاق مرکز کنترل و فرمان بر روی پانل های  LCD   قابل مشاهده می باشد. جهت صرفه جویی در مصرف انرژی امکان برگشت       Regeneration )   )در شبکه برق قطارها حداکثر تا میزان 30% پیش بینی شده است. تمهیدات لازم در صورت قطع برق در یکی از پستهای برق تغذیه کننده قطارها وپستهای تغذیه کننده ایستگاهها جهت جلوگیری از وقوع اختلال در حرکت قطارها وجذب مسافر در نظر گرفته شده است.

کارخانه سگمنت سازی

کارخانه سگمنت سازی( تولید قطعات پیش ساخته بتنی)

کارخانه تولید قطعات بتنی(precast yard ) در زمینی به مساحت 9000 متر مربع احداث شده است. سطح کل زیربنای بخشهای مختلف حدود 5200 متر مربع می باشد و قسمت دپو در حدود 20800 متر مربع وسعت دارد.

این کارخانه از ساختمانها و تجهیزات و تأسیسات زیر تشکیل شده است؛

1)     موتور خانه و پست برق

2)     بچینگ پلانت

3)     سالن تولید قطعات پیش ساخته

4)     جرثقیل های دروازه ای برای انبار کردن قطعات( segments ) در محوطه بیرونی

5)     گاریهای ریلی

موتورخانه وپست برق:

از 2 دستگاه دیگ بخار دوگانه سوز به ظرفیت بخاردهی 4400پوند بر ساعت برای تأمین بخار و3 دستگاه کمپورسور هوا به ظرفیت 15 مترمکعب بر دقیقه برای تأمین هوای فشرده و2 دستگاه ترانس 100کیلو واتی و500 کیلووات برای تبدیل خط ورودی 20کیلووات به 400 کیلو وات تشکیل یافته است.

بچینگ پلانت:

شامل قسمت تولید بتن با ظرفیت دیگ نیم متر مکعب و 6عدد سیلوی 200 تنی سیمان و محوطه دپوی مصالح (شن و ماسه) پشت بچینگ در موتورخانه مجزا برای گرمایش مصالح دپو شده پشت بچینگ می باشد. بتن پیش ساخته توسط گاریهایی که بر روی ریل حرکت می کنند و bucket قرار گرفته بر روی آن، به محوطه داخل سالن تولید حمل می شوند. همچنین بتن عمل آوری شده در قالبها (segments ) در دسته های سه تایی بر روی گاریهای ریلی که مختص حمل قطعات به بیرون می باشند قرار گرفته به خارج از سالن منتقل می شوند.

سالن تولید قطعات پیش ساخته:

سالن تولید قطعات پیش ساخته به مساحت تقریبی 5200 متر مربع در چهاردهانه و همچنین چهار جرثقیل سقفی 10 تن بوده و شامل 72 قالب (12 رینگ قالب) جهت تولید سگمنت می باشد. هر رینگ شامل 1 -A

الی 6 -A می باشد که قطعه A1 به عنوان Key یا کلید استفاده می شود. عملیات عمل آوری بتن توسط بخار ( steam curing ) انجام می گردد.

 انبار روباز و دو دستگاه جرثقیل دروازه ای:

جرثقیل های دروازه ای 25 تن قطعات  حمل شده در دسته های سه تایی را برداشته و در محوطه بیرونی سالن تولید انبار می کند. مساحت انبار قطعات در حدود 20800 مترمکعب می باشد که قابلیت توسعه نماینده ی شرکت CBE فرانسه آغاز گردید و در اولین روز 36 سگمنت ویا 6 رینگ بتن ریزی گردید.

گاریهای ریلی (TROLLEY ) جهت بارگیری وتخلیه بتن و همچنین حمل سگمنتی به خارج از سالن تولید

بتن ساخته شده در بچینگ پلانت توسط گاریهایی که Bucket حمل بتن روی آن قرار گرفته است به وسیله دستگاه کِشنده بر روی ریل حرکت کرده و به داخل سالن تولید حمل می شوند

بتن ریخته شده توسط چادر های مخصوص پوشانده شده و سپس عملیات عمل آوری بتن توسط بخار آغاز می گردد. بتن پیش ساخته (segment ) در روز بعد توسط گیرنده مخصوص (clamp ) از قالب جدا گشته ودر قسمتی از سالن برای بیرون بردن به قسمت دپو قطعات ذخیره انتقال می یابند.

عملیات بتن ریزی تا به حال تولید تجمعی کارخانه به 8950 رینگ رسیده است که تعداد کل رینگ مورد نیاز پروژه 11242 رینگ می باشد و با توجه به مقدار تولید شده، 2292 رینگ باقی مانده است.

شایان ذکر است که کارخانه با هدف تولید 12 رینگ در روز طراحی گردیده است.